Eski Yozgat Milletvekili Av. Yusuf Başer, önceki gün yaptığı açıklamada milletvekili sayısının nasıl artırılabileceğine ilişkin enteresan bir öneride bulundu. “Her belediye 100 kişi taşısa yeter” başlıklı açıklamada, Yozgat’ta 36 belediye olduğunu hatırlatan Başer, “Her belediyemiz kendi beldesine veya ilçesine yaklaşık 100 hemşehrimizin ikametini aldırabilse, toplamda 3 bin 600 ila 4 bin kişilik bir artış olur. Bu da Yozgat’ın yeniden 4 milletvekili çıkarabilmesini sağlar” dedi.

Yusuf Başer’i sever sayarım. İyi bir Yozgatlı, iyi bir siyasetçi, iyi bir hukukçudur. Gayretli ve çalışkandır; beceri yeteneği üst seviyededir. Bilgi birikimi ve donanımı böylesi talihsiz bir açıklamaya set oluşturacak yeterlikte olmasına karşın, maalesef yapılmıştır. Açıklamanın, ne 4 dönem yürüttüğü milletvekili tecrübesiyle, ne de Ak Parti’de uzun yıllardır üstlendiği Seçim İşleri Başkan Yardımcılığı göreviyle bağdaşır yanı bulunmaktadır.

Hayretler içerisinde kaldım gerçekten.

Bir “off the record” durumunda, olaya heyecan katmak maksatlı üstünkörü/ gelişigüzel dile gelmiş bir konuşma metni, iradesi dışında basına malzeme oldu zannedersem… Başka mantıklı bir izah tarzı geliştiremiyorum şu an.

***

Yozgat’ın 4 milletvekili çıkartabilmesi için 4 binlik bir nüfus kaymasının yeterli geleceğini ileri sürmek, “basit bir hesap hatası” tanımıyla geçiştirilemez.

Hesap hataları küçük nüanslar için söz konusu edilebilir. Sayın Başer’in hesabı tamı tamına 157 binlik bir sapma içeriyor. Ortada çok bariz bir hata gözüküyor ama hesap kaynaklı bir hatanın çok uzağına düşüyor bu.

Yozgat’ın yeniden 4 milletvekili çıkartabilmesi nüfusun yaklaşık 161 bin kişi artmasıyla ancak mümkün olabilir. Bir başka ifadeyle, Bugün için 413 bin 161 olan Yozgat nüfusunun 574 bini aşması gerekiyor.

Hesap çok basit.. Gelin birlikte ölçüp biçelim.

***

Milletvekillerinin illere dağılımı nüfus katsayısı yöntemine göre belirlenir. Yüksek Seçim Kurulu (YSK), seçim tarihinin belli olması ardından bir önceki yılın 31 Aralık günkü Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerini esas alarak önce Türkiye nüfusunu tespit eder, ardından TBMM’deki milletvekili sandalye sayısına (600) bölmek suretiyle bir milletvekili eşiğini ortaya çıkartır.

Hesabı Yozgat özelinde yapalım ki daha iyi anlaşılabilsin.

Bir önceki seçim (2023), 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla Türkiye nüfusu 85 milyon 279, Yozgat nüfusu 418 bin 422 idi.

Ne yapıyoruz… Ülke nüfusunu milletvekili sayısına bölüyor, 1 milletvekili için eşik sayıya ulaşıyoruz.

85 milyon 279 bin bölü 600 eşittir 142 bin 131.

Milletvekili eşik sayısı 142 bin 131 olarak belirlendi.

Yozgat nüfusunu bu çıkan rakama böldük mü işlem tamam demektir.

Bölelim o vakit.

418 bin 422 bölü 142 bin 131 eşittir 2,94.

Yozgat’ın milletvekili sayısı 2 tam, 0,94 kesir.

Anlaşıldı değil mi?

Görüldüğü üzere, bir önceki seçim dördüncü milletvekili söyle dursun, üçüncü milletvekilini bakiyesi en yüksek (0,94) iller kontenjanından ancak elde edebildik.

Bu gidişle üçüncü milletvekilini de kaybedebiliriz.

Böyle bir risk kuvvetle muhtemel maalesef.

***

Bugün için daha vahim bir tablo ile karşı karşıya bulunduğumuzu söylemeliyim.

Neden?

Çünkü, Türkiye nüfusu artarken, Yozgat nüfusu minnacık da olsa küçülüyor. Dolayısıyla dünkü milletvekili eşik sayısı bugün daha artmış gözüküyor.

Bu yıl içinde bir erken/baskın seçim olsa, 31 Aralık 2025 tarihli ADNKS verilerini esas alacak, katsayıyı buna göre belirleyecek YSK.

Basit işlem yeni denkleme göre şöyle yapılacak:

Türkiye nüfusu 86 milyon 168, Yozgat nüfusu 413 bin 161.

Türkiye nüfusu bir önceki yıla nazaran 427 bin 224 kişi artarken, Yozgat nüfusu 47 kişi azalmış.

İşleme geçelim hemen.

86 milyon 168 bölü 600 eşittir 143 bin 613.

Milletvekili yeter sayısı 143 bin 613.

413 bin 161 bölü 143 bin 613 eşittir 2,87.

Yozgat’ın milletvekili sayısı 2 tam, 0,87 kesir.

Üçüncü milletvekili için (0,94) olan bakiye bugün itibarıyla (0,87)’ye düşmüş gözüküyor.

Risk kapıda yani.

“Dimyat’a pirince giderken, evdeki bulgurdan olmak” var hesapta.

Bu kadar izah yeter sanıyorum.

***

Eski Yozgat Milletvekili Av. Yusuf Başer’in açıklamasının olabilirliği; yani seçim için toplu nüfus taşınması olayı havanda su dövmek ya da boşa kürek çekmek gibi bir şey. Devlet, teknolojinin imkânlarıyla bu tür sahteciliğe karşı çok katmanlı öylesine mekanizma kurdu ki, aşmak imkânsız hale geldi.

ADNKS ve MERNİS ile çapraz sorgulama, adres doğrulaması, fiili ikamet (6 aylık zaman şartı), seçmen listesi askı süreci (90 gün), toplu taşınma tespiti, kolluk denetimi vesaire her biri başlı başına bariyer teşkil ediyor.

Dahası, YSK, esas alacağı ADNKS verilerini seçimin yapılacağı yıl içinde değil, bir önceki yılın son günü (31 Aralık) itibarıyla belirliyor. Seçime bir yıldan az kala yapılan adres değişikliklerinin milletvekili dağılım hesabı dışında tutulması da cabası.

Bu şartlarda toplu taşınma nasıl mümkün olacak?

500 kişi bile taşınamaz.. Kaldı ki 161 bin kişi taşınsın.

Bitmedi.. Bir hukuk insanına anayasa hatırlatması yapmak abesle iştigal, biliyorum ama kayda geçirmek durumundayım. Seçim için toplu nüfus taşınması olayının cezai yaptırımı da söz konusu. Sayın Başer’in TCK 206’dan ve 298 sayılı Kanun 159’dan haberdar olmaması akla ziyan.

***

Konuyu tamamlamadan bir hususa daha dikkat çekmek istiyorum.

İlave nüfus ihtiyacının milletvekili sayısının artmasıyla ilişkilendirmek, artı bir milletvekili için sahte nüfus hareketliliğini teşvik etmek, hiç ama hiç yakışık almadı. Nüfusun geri dönüşünün nasıl mümkün olabileceği herkesçe biliniyorken, yapılması gerekenleri siyaset yürütücülerin sorumluluğuna yükleyerek sıralamak varken, topu gariban 36 belediye başkanının kucağında bırakmak insafa da vicdana da sığmaz.

Sahte nüfus hareketliliği için akıl yormak yerine, büyük ölçekli yatırımlarla tersine göç için ortam hazırlanmasını beklemekte Yozgatlı.

Sorumluluk sizde sayın Başer.. Sorumluluk milletvekillerinde..

Topu taca atmak yok!