Yozgat’ta geçmişten günümüze uzanan bağcılık geleneği, kırsaldan büyükşehirlere yaşanan göçle birlikte giderek zayıflıyor. Bir dönem bölge halkının önemli gelir kaynakları arasında yer alan üzüm üretimi, bağların bakımsız kalması ve son yıllarda etkili olan doğal afetler nedeniyle zor günler geçiriyor.
Şefaatli ile Yerköy arasında yaklaşık 35 kilometre boyunca uzanan Karanlık Dere Vadisi’nde de bu değişimin izleri görülüyor. Bir zamanlar özenle bakılan üzüm bağlarının önemli bir kısmında üretim azalırken, bazı alanlar tamamen atıl hale geldi.
YENİDEN CANLANAN BAĞLAR AFETLERLE SARSILDI
Yozgat’ta bağcılığı yeniden ayağa kaldırmak amacıyla gerçekleştirilen ıslah çalışmalarıyla bakımsız kalan birçok bağın yenilenmesi hedeflendi. Yaklaşık 22 bin 500 dekar alanda sürdürülen bağcılık, çiftçiler için ek gelir imkânı sunarken geçen yıl yaşanan don ve dolu afetleri üreticileri yeniden zor durumda bıraktı.
Afetlerin ardından ürün kaybı yaşayan bazı üreticiler, zarar gören asmalarını budayarak bağlarını yeniden düzenlemeye başladı. Ancak bakımını sürdüremeyen üreticilerin bağlarında verim düşüşü yaşanırken, bazı alanlar da kullanılmaz hale geldi.
ÇOCUKLUK HATIRALARI İÇİN BAĞA DÖNÜYOR
Ankara’da yaşayan Hacı Seyit Üşenmez, ailesine ait bağda üzüm toplamak için geldiği Karanlık Dere Vadisi’nde yıllar içinde yaşanan değişimi anlattı. Çocukluk günlerinin izlerini taşıyan bağlarda geçmişi yad eden Üşenmez, köylerden yaşanan göçün bölgeyi nasıl etkilediğini şu sözlerle ifade etti:
“Köyler boşalınca buralar viran hale döndü.”
Üşenmez’in sözleri, yalnızca bağların değil, köy yaşamının ve geçmişten gelen üretim kültürünün de yaşadığı dönüşümü gözler önüne serdi.
BAKIM VARSA ÜRETİM DE VAR
Karanlık Dere Vadisi’nde büyükşehirlerde yaşayan bazı aileler, yılın belirli dönemlerinde memleketlerine dönerek bağlarındaki üzümleri topluyor. Düzenli bakım, budama ve ilaçlama yapılan bağlarda üretim devam ederken, ilgisiz kalan alanlarda verim düşüyor.
Yozgat’ın tarımsal mirasları arasında yer alan bağcılıkta yaşanan gerileme, göçün kırsal üretim üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Vadideki üzüm bağlarının geleceği ise üretimin devam etmesine ve asırlık bağcılık kültürünün yeni kuşaklara aktarılmasına bağlı görünüyor.
/ Selma Naz ÇELİKKAYA