Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Emniyet Genel Müdürlüğü arasında 2021 yılından bu yana sürdürülen kayıt dışı istihdamla mücadele çalışmaları kapsamında ticari araçlara yönelik trafik denetimlerinde yeni bir uygulamaya geçiliyor. Daha önce şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan ve SGK kaydı bulunmayan sürücülerle ilgili trafik ekiplerince düzenlenen tutanaklar, işveren hakkında doğrudan idari para cezası uygulanmasına neden olabiliyordu.
Yapılan değişiklikle birlikte artık yalnızca sürücünün sigortasız olması, araç sahibinin kayıt dışı işçi çalıştırdığı anlamına gelmeyecek. Sürücü ile şirket veya araç sahibi arasında gerçek bir çalışma ilişkisinin bulunup bulunmadığı ayrıntılı şekilde değerlendirilecek.
SGK DENETMENLERİ İNCELEME YAPACAK
Trafik kontrolünde sigortasız olduğu belirlenen sürücü ile araç sahibi arasında geçmişe yönelik herhangi bir işçi-işveren ilişkisi ve SGK kaydı bulunmaması halinde tutanaklar doğrudan cezaya dönüştürülmeyecek. Konu SGK denetmenlerine aktarılacak.
Denetmenler, hem sürücünün hem de araç sahibinin ifadelerini alarak aracın hangi amaçla kullanıldığını ve taraflar arasındaki ilişkinin niteliğini araştıracak. Akrabalık, arkadaşlık veya aracın kısa süreliğine emanet verilmesi gibi ihtimaller de incelemeye dahil edilecek. Sonuçta hazırlanacak denetim raporuna göre işlem yapılıp yapılmayacağına karar verilecek.
HER SİGORTASIZ SÜRÜCÜ İŞÇİ SAYILMAYACAK
Yeni uygulamanın özellikle aile üyelerinin ve arkadaşların şirket araçlarını geçici olarak kullanması nedeniyle yaşanabilecek mağduriyetleri azaltması bekleniyor. Böylece trafik kontrolünde sigortasız olduğu belirlenen herkes doğrudan şirket çalışanı olarak değerlendirilmeyecek. Fiili çalışma ilişkisinin varlığı araştırılacak.
Öte yandan SGK'nın sigortalı çalışmanın tespitine ilişkin esaslarında da bazı kriterler bulunuyor. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığını gösteren birden fazla bilgi ve belgenin kuruma ulaşması halinde en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay ve takip eden aylardaki tespitler üzerinden hizmet günleri hesaplanacak. Çalışmanın kısmi süreli olduğunun değerlendirilmesi halinde buna göre işlem yapılacak. Arada herhangi bir tespit bulunmayan bir aydan sonraki ilk tespit ise yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek.
İŞVERENİN KARŞILAŞABİLECEĞİ CEZALAR YÜKSEK
Kayıt dışı işçi çalıştırdığı belirlenen şirketler hakkında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında ağır idari para cezaları uygulanabiliyor.
Paylaşılan tutarlara göre işverenler açısından öne çıkan cezalar şöyle:
İşe giriş bildirgesinin zamanında verilmemesi: 66 bin 60 lira.
Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması: Her sigortasız işçi için 198 bin 180 lira.
Aylık prim ve hizmet belgesinde sigortasız işçinin bildirilmemesi: Her ay 66 bin 60 lira.
İşçinin ücret bordrosunda gösterilmemesi: Her ay 16 bin 515 lira.
Yasal kayıt ve belgelerde geçersizlik tespit edilmesi: Her ay 16 bin 515 lira.
Söz konusu rakamlar paylaşılan metindeki tutarlar olup uygulanacak cezaların ilgili yılın asgari ücreti ve güncel mevzuat hükümlerine göre kontrol edilmesi gerekiyor.
KİRALIK ARAÇLAR İÇİN YAZILI SÖZLEŞME ŞARTI
Düzenlemede kiraya verilen ticari araçların kullanımı da önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. Aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişinin sürücünün sigorta işlemlerini gerçekleştirmesi halinde araç sahibine bu kapsamda ceza uygulanmıyor. Ancak bu durumun belgelendirilmesi için araç kiralama sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve taraflarca imzalanması gerekiyor.
Ticari araçlarda sürücülerin sigortalılık durumunun yalnızca idari para cezası açısından değil, olası trafik kazalarında doğabilecek hukuki ve maddi sorumluluklar bakımından da önem taşıdığına dikkat çekiliyor. Araç sahiplerinin ve şirketlerin sürücülerin çalışma koşulları ile sigorta işlemlerini mevzuata uygun şekilde düzenlemesi gerekiyor.
/ Haber Merkezi