Emeklilikte yaş şartına ilişkin düzenlemelerin ardından gözler bu kez kademeli emeklilik beklentisine çevrildi. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta başlangıcı bulunan ve bir günlük fark nedeniyle EYT kapsamı dışında kalan vatandaşlar, emeklilik şartlarının kademeli olarak belirlenmesini talep ediyor.
Sosyal medya platformlarında zaman zaman kademeli emekliliğin Meclis gündemine alındığı veya yeni bir düzenleme hazırlandığı yönünde paylaşımlar yapılsa da mevcut tabloda bu konuda yasalaşma sürecinde ilerleyen yeni bir teklif bulunmuyor.
BAKAN ŞİMŞEK EYT’NİN EKONOMİK ETKİSİNE DİKKAT ÇEKTİ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Orta Vadeli Program kapsamında yaptığı değerlendirmelerde Türkiye ekonomisinin karşı karşıya olduğu zorluklara değindi.
Şimşek, enflasyonla mücadele sürecinin zorlu geçtiğini belirtirken, 2023 yılında yaşanan deprem, Kur Korumalı Mevduat uygulaması ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin ekonomik dengeler üzerinde etkili olduğunu ifade etti.
2024’TE VERİLEN TEKLİF HÂLÂ KOMİSYONDA
Kademeli emeklilik konusunda Meclis’te bulunan önemli çalışmalardan biri, 5 Aralık 2024 tarihinde Milletvekili Ediz Ün tarafından TBMM Başkanlığı’na sunulan kanun teklifi oldu.
Ancak söz konusu teklifin halen komisyonda bulunduğu ve yasama sürecinde ilerleme kaydedilmediği belirtiliyor.
Sosyal medyada zaman zaman yeni bir gelişme gibi gündeme getirilen teklifin aslında 2024 yılında Meclis’e sunulduğu görülüyor. Teklifin komisyonda görüşülerek Genel Kurul aşamasına taşınması gerekiyor.
Bir kanun teklifinin yasalaşabilmesi için ilgili komisyonda görüşülmesinin ardından TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi, sonrasında ise Cumhurbaşkanı tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
BİR GÜNLÜK FARK YILLARCA BEKLEMEYE NEDEN OLUYOR
Kademeli emeklilik talebinin temelinde, 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasındaki bir günlük sigorta başlangıcı farkı bulunuyor.
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunan vatandaşlar EYT kapsamında yaş şartı aranmadan emeklilik imkanından yararlanabilirken, 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olanların emeklilik şartları önemli ölçüde değişiyor.
Bu durum, özellikle sınır tarihlerde sigorta başlangıcı bulunan vatandaşların uzun yıllar daha fazla çalışmak zorunda kalabilecekleri yönündeki eleştirileri beraberinde getiriyor. Bazı vatandaşlar, yalnızca bir günlük farkın emeklilik tarihini 17 ila 20 yıl ileriye taşıyabildiğini savunuyor.
EMEKLİLİK ŞARTLARI SİGORTA BAŞLANGICINA GÖRE DEĞİŞİYOR
Mevcut sistemde emeklilik koşulları sigorta başlangıç tarihine göre farklılık gösteriyor.
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunan EYT kapsamındaki vatandaşlarda yaş şartı aranmazken; kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi ve sigorta başlangıç tarihine göre 5000 ila 5975 gün arasında değişen prim şartı uygulanıyor.
9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 döneminde sigorta başlangıcı bulunanlarda kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş ve 7000 prim günü şartı bulunuyor. Bunun yanında 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4500 prim günü üzerinden alternatif emeklilik seçeneği de bulunuyor.
1 Mayıs 2008 sonrasında ise 7200 prim günü şartı uygulanırken, emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e kadar yükseliyor.
EMADDER KADEMELİ SİSTEM İSTİYOR
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta başlangıcı bulunan vatandaşların mağduriyet yaşadığını belirterek kademeli emeklilik düzenlemesi yapılmasını talep ediyor.
Derneğin önerdiği modelde yaş ve prim şartlarının sigorta başlangıç tarihine göre kademeli biçimde artırılması öngörülüyor.
Bu modele göre 1999-2000 yıllarında sigorta girişi bulunanlar için kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6 bin 400 prim günüyle başlayan bir sistem öneriliyor. Şartların sonraki yıllarda kademeli olarak yükseltilmesi ve 2008 yılı girişliler için kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş ile 7 bin prim günü şartının uygulanması talep ediliyor.
MECLİS’TEKİ TEKLİFİN ŞARTLARI FARKLI
Öte yandan TBMM’de bekleyen kanun teklifindeki şartlarla EMADDER’in önerdiği modelin birebir aynı olmadığı görülüyor.
Meclis’teki teklifte 8 Eylül 1999-31 Aralık 2000 döneminde sigorta başlangıcı bulunan kadınlar için 43, erkekler için 45 yaş ve 6 bin 250 prim günü şartı öngörülüyor.
1 Ocak 2001 girişliler için ise kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6 bin 400 prim günü şartı bulunuyor. Takip eden yıllarda yaş ve prim günlerinin kademeli olarak artırılması planlanıyor.
Teklifte 2008 yılına gelindiğinde şartların kadınlarda 49, erkeklerde 51 yaş ve 6 bin 925 prim gününe kadar yükselmesi öngörülüyor.
/ Haber Merkezi